kalaartha.com

ಪರಿಚಯ

ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಿತ್ರಕಾರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭಾರತೀಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಹೊಸ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣಗಳು, ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮೇಲೆ ಮೂಡಿಸಿದ ಅವರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಕಲಾಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿವೆ. ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಸರಸ್ವತಿ, ಶಕುಂತಳೆ, ದಮಯಂತಿ, ಸೀತೆ, ಅರ್ಜುನ, ಕೃಷ್ಣ ಮೊದಲಾದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಜನರು ಇಂದು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಗೆ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮರ ಚಿತ್ರಗಳು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ.

೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶಗಳು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದವು. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಅರಮನೆಗಳ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸದೆ, ಮುದ್ರಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಮನೆಮನೆಗೂ ತಲುಪಿಸಿದರು. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳ ವಿಶೇಷತೆ ಎಂದರೆ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ವಾಸ್ತವಿಕ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅವರು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಯುರೋಪಿನ ತೈಲಚಿತ್ರ ತಂತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ಆತ್ಮವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಅವರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಆಧುನಿಕ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಪಿತಾಮಹರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳು, ಮನೆಗಳು, ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ದೇವರ ಚಿತ್ರಗಳ ರೂಪರೇಖೆಗೆ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಕಲೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕಲೆಯು ಕೇವಲ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭಾರತೀಯರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತನ್ನೂ ರೂಪಿಸಿದೆ.

ಜನನ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಹಿನ್ನೆಲೆ

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರು 1848ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 29ರಂದು ಇಂದಿನ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಕಿಲಿಮನೂರು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೇರಳವು ತಿರುವಾಂಕೂರು ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಶ್ರೀಮಂತ, ವಿದ್ಯಾವಂತ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.

ಅವರ ಮೂಲ ಹೆಸರು ರವಿ ವರ್ಮ ಕೊಯಿಲ್ ತಂಪುರಾನ್. ನಂತರ ಅವರ ಕಲಾ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ ಅವರಿಗೆ “ರಾಜಾ” ಎಂಬ ಬಿರುದು ದೊರೆಯಿತು. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.

ಅವರ ತಾಯಿ ಉಮಾ ಅಂಬಾಬಾಯಿ ತಂಪುರಟ್ಟಿ ಸಾಹಿತ್ಯಾಸಕ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕವಯಿತ್ರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಸಂಸ್ಕೃತ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ಸಾಹಿತ್ಯಮಯ ವಾತಾವರಣವು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಕಲ್ಪನಾ ಲೋಕವನ್ನು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸಿತು.

ಅವರ ತಂದೆ ಎಳಮಾವಿಲ್ ನೀಲಕಂಠನ್ ಭಟ್ಟತಿರಿಪಾಡ್ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಆಯುರ್ವೇದದ ವಿದ್ವಾಂಸರಾಗಿದ್ದರು. ಜ್ಞಾನ, ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಅವರ ಗೌರವವು ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿತು.

ರಾಜಮನೆತನದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಕಾರಣ ಅವರಿಗೆ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ನೃತ್ಯ, ಸಂಗೀತ, ಶಿಲ್ಪಕಲೆ, ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಇವುಗಳು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡವು.

ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಕಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಆಸಕ್ತಿ

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರು ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅಪರೂಪದ ಕಲಾಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇತರ ಮಕ್ಕಳು ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಕೃತಿ, ಹೂವುಗಳು, ಮರಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನಂತೆ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್, ಬಣ್ಣಗಳು ಅಥವಾ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಉಪಕರಣಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ, ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ತಾಳೆ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಅವರ ಈ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಮನೆಯ ಹಿರಿಯರು ಗಮನಿಸಿದರು. ಬಾಲಕನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಜೀವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿವರಗಳು ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರನ್ನಾಗಿಸಿದವು. ಕುಟುಂಬದವರು ಅವರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಲೆಯತ್ತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು.

ಕಿಲಿಮನೂರು ಅರಮನೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಹಸಿರು ಪರಿಸರ, ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ಹಬ್ಬಗಳು, ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳು ಅವರ ಕಲ್ಪನಾ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದವು. ನಂತರ ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಅನೇಕ ಪೌರಾಣಿಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಾಲ್ಯದ ಅನುಭವಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಲಾ ತರಬೇತಿ

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರು ಇಂದಿನ ರೀತಿಯ ಕಲಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದವರಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರ ಕಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿತ್ತು.

ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ ತಿರುವಾಂಕೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ ಆಯಿಲ್ಯಂ ತಿರುನಾಳ್ ಅವರು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಚಿತ್ರಕಾರರ ಬಳಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಜಲವರ್ಣ ಚಿತ್ರಕಲೆ, ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಮೂಲತತ್ವಗಳನ್ನು ಕಲಿತರು.

ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಚಿತ್ರಕಾರ ಥಿಯೊಡೋರ್ ಜೆನ್ಸನ್ ಅವರ ಕಲೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು. ಅವರಿಂದ ತೈಲಚಿತ್ರಗಳ ಬಳಕೆ, ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಸಮತೋಲನ, ಮಾನವ ದೇಹದ ಪ್ರಮಾಣ, ಮುಖಭಾವಗಳ ಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಈ ತರಬೇತಿಯ ನಂತರ ಅವರ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂತು. ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣದ ಪಾತ್ರಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದವು. ಈ ಶೈಲಿಯೇ ಅವರನ್ನು ಇತರ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ವಿಭಿನ್ನರನ್ನಾಗಿಸಿತು.

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರು ಕೇವಲ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲಿತವರಲ್ಲ; ಅವರು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅವಲೋಕಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬೆಳಕಿನ ದಿಕ್ಕು, ಮುಖದ ಭಾವನೆ, ಉಡುಪುಗಳ ಮಡಚುಗಳು, ಆಭರಣಗಳ ಹೊಳಪು ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ಅವರ ವಿಶೇಷತೆಯಾಯಿತು.

ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ

1866ರಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ 18ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರು ಭಾಗೀರ್ತಿ ಬಾಯಿ ತಂಪುರಟ್ಟಿ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರು ಮಾವೆಲಿಕ್ಕರ ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ವಿವಾಹದಿಂದ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ರಾಜಮನೆತನದ ಸಂಬಂಧ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲವಾಯಿತು.

ದಂಪತಿಗೆ ಐದು ಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಜೀವನ ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಅವರ ಕಲಾ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸದಾ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು.

ಅವರ ಮಗಳು ಮಹಾಪ್ರಭಾ ಅಮ್ಮ ಸೇರಿದಂತೆ ಕುಟುಂಬದ ಹಲವರು ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾವನೆಗಳು, ಉಡುಪುಗಳು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಸಹಕಾರವೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜಮನೆತನವು ದತ್ತು ಪಡೆದಿದ್ದು, ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ರಾಜವಂಶದೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನೀಡಿತು.

ಕಲಾ ಪಯಣದ ಆರಂಭ

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ವೃತ್ತಿಪರ ಕಲಾ ಪಯಣವು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದರಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅವರು ಬಿಡಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮುಖಭಾವ, ಉಡುಪುಗಳ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳ ನೈಜತೆ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೂಡಿಬರುತ್ತಿದ್ದವು.

ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಸುದ್ದಿ ಬೇಗನೇ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಮೈಸೂರು, ಬರೋಡಾ, ಉದಯಪುರ, ಪುಣೆ ಮತ್ತು ಚೆನ್ನೈ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ರಾಜಮನೆತನಗಳಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಗಳು ಬಂದವು. ರಾಜರು, ಮಹಾರಾಣಿಯರು ಮತ್ತು ರಾಜಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು.

ಆದರೆ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ನಿಜವಾದ ಕನಸು ಕೇವಲ ರಾಜರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವುದಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾದ ಅಮರ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ದೃಶ್ಯರೂಪ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಆಶಯ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಭಾಗವತ ಮತ್ತು ಕಾಳಿದಾಸನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಅವರು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾನವೀಯ ಭಾವನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

ಈ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿತು. ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಕೇವಲ ದೈವಿಕ ರೂಪಗಳಾಗಿ ಕಾಣದೆ, ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಂತೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವಂತಾಗಿದ್ದವು. ಇದೇ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರನ್ನು ಭಾರತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಿತ್ರಕಾರರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು.

ಈ ಆರಂಭಿಕ ಯಶಸ್ಸು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಲಾವಿದರನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿತು. ಅವರ ಕುಂಚದಿಂದ ಮೂಡಿಬಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಿತ್ರವೂ ಭಾರತೀಯ ಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಬರೆದಿತು.

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಕಲಾಶೈಲಿ

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಕಲಾಶೈಲಿಯೇ ಅವರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲಾವಿದರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಅವರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿತ್ತು. ರಾಜಸ್ಥಾನಿ, ಮುಘಲ್, ಪಹಾಡಿ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳು ಮೂಡಿಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಸೊಬಗು ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಇದ್ದರೂ, ಮಾನವ ದೇಹದ ವಾಸ್ತವಿಕ ರೂಪ, ಬೆಳಕು–ನೆರಳಿನ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ನೈಜ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು.

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಭಾರತೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮುಖಭಾವ, ಕಣ್ಣಿನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ಉಡುಪುಗಳ ಮಡಚುಗಳು, ಆಭರಣಗಳ ಹೊಳಪು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಅತ್ಯಂತ ನೈಜವಾಗಿ ಮೂಡಿಬರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾತ್ರವೂ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಮಹಿಳೆಯರ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಹೊಸ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ, ಗೌರವ, ಮೃದುತ್ವ ಮತ್ತು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಅವರು ಸಮತೋಲನದಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದರು. ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೇವಲ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲ; ಅವರು ಕಥೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಇಂದಿಗೂ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಾಲಾತೀತ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಯುರೋಪಿಯನ್ ತೈಲಚಿತ್ರ ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂಯೋಜನೆ

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆ ಎಂದರೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಕಲಾತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸೊಗಸಾದ ಸಂಯೋಜನೆ. ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ Oil Painting ತಂತ್ರವನ್ನು ಅವರು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರೂ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಜೀವನ, ಧರ್ಮ, ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು.

ಅವರು ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ನೆರಳಿನ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಆಳ, ತ್ರಿಮಿತೀಯತೆ ಮತ್ತು ಜೀವಂತಿಕೆ ದೊರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಪಾತ್ರಗಳ ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣ, ಬಟ್ಟೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ, ಆಭರಣಗಳ ಹೊಳಪು ಹಾಗೂ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಲ್ಲವೂ ನೈಜವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಯಾವುದೇ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದರು. ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯರ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ರೂಪಿಸಿದರೂ, ಅವರ ದೇಹದ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಮುಖಭಾವಗಳಿಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯ ಸ್ಪರ್ಶ ನೀಡಿದರು. ಈ ಶೈಲಿಯೇ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿತು.

ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳ ಚಿತ್ರಣ

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಭಾಗವತ, ವಿಷ್ಣು ಪುರಾಣ ಹಾಗೂ ಕಾಳಿದಾಸನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪಾತ್ರಗಳು ಅವರ ಕುಂಚದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾದವು.

ಅವರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ದೂರದ ಅಲೌಕಿಕ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ, ಮಾನವೀಯ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದರು. ಶ್ರೀರಾಮನ ಧೈರ್ಯ, ಸೀತೆಯ ತಾಳ್ಮೆ, ಕೃಷ್ಣನ ಬಾಲಲೀಲೆ, ಅರ್ಜುನನ ಶೌರ್ಯ, ದಮಯಂತಿಯ ಪ್ರೀತಿ, ಶಕುಂತಳೆಯ ಸಂಕೋಚ—ಈ ಎಲ್ಲ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮೂಡಿಸಿದರು.

ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪುರಾಣಗಳ ಕಥೆಗಳು ಕೇವಲ ಓದುವ ವಿಷಯವಾಗಿರದೆ, ನೋಡುವ ಮತ್ತು ಅನುಭವಿಸುವ ಕಲೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡವು. ಭಾರತೀಯ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರಗಳ ದೃಶ್ಯರೂಪವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗಳು

ಶಕುಂತಳೆ

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ “ಶಕುಂತಳೆ” ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಕಾಳಿದಾಸನ ಅಭಿಜ್ಞಾನ ಶಾಕುಂತಲಂ ಕೃತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರಚಿಸಲಾದ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ಶಕುಂತಳೆ ತನ್ನ ಕಾಲಿಗೆ ಮುಳ್ಳು ಚುಚ್ಚಿದಂತೆ ನಟಿಸುತ್ತಾ, ಹಿಂದೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ದುಷ್ಯಂತನನ್ನು ಗುಟ್ಟಾಗಿ ನೋಡುವ ಕ್ಷಣವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ, ಸಂಕೋಚ ಮತ್ತು ನಿರೀಕ್ಷೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಪಾತ್ರದ ಭಂಗಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಕಾವ್ಯಮಯ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಹಂಸ ದಮಯಂತಿ

“ಹಂಸ ದಮಯಂತಿ” ಚಿತ್ರವು ನಳ–ದಮಯಂತಿ ಕಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಂಸವು ದಮಯಂತಿಗೆ ನಳನ ಗುಣಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸೊಗಸಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ದಮಯಂತಿಯ ಮುಖದಲ್ಲಿನ ಕುತೂಹಲ, ಕನಸು ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯ ಮೊದಲ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರೇಮಕಥೆಗಳ ಕಲಾತ್ಮಕ ನಿರೂಪಣೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.

ಲಕ್ಷ್ಮಿ

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ “ಲಕ್ಷ್ಮಿ” ಚಿತ್ರವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ ದೇವಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಕಮಲದ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುವ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಎರಡು ಕೈಗಳಿಂದ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಸುರಿಸುತ್ತಿರುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಅವರು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ರೂಪವೇ ನಂತರ ಭಾರತದೆಲ್ಲೆಡೆ ಪೂಜೆಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗಳು, ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ದೇವರ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾದರಿಯಾಯಿತು.

ಇಂದಿಗೂ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಚಿತ್ರರೂಪಕ್ಕೆ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಕಲೆಯ ಪ್ರಭಾವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ.

ಸರಸ್ವತಿ

ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಿಯ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರು ಜ್ಞಾನ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ವೀಣೆ ಹಿಡಿದಿರುವ ಸರಸ್ವತಿ, ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರ, ಕಮಲ ಮತ್ತು ಹಂಸದೊಂದಿಗೆ ಕಾಣುವ ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರತೀಯರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೇವಿಯ ಜನಪ್ರಿಯ ರೂಪವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

ಜಟಾಯು ವಧ

ರಾಮಾಯಣದ ಅತ್ಯಂತ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರಚಿಸಲಾದ “ಜಟಾಯು ವಧ” ಚಿತ್ರವು ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಕಲಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸೀತೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾವಣನ ವಿರುದ್ಧ ವೀರತನದಿಂದ ಹೋರಾಡುವ ಜಟಾಯುವಿನ ಅಂತಿಮ ಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅವರು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪಾತ್ರಗಳ ಚಲನೆ, ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ತೀವ್ರತೆ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿಸಿದೆ.

ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರೆ

ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ “ಅರ್ಜುನ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರೆ” ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಪ್ರೀತಿ, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸೊಗಸಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮಹಾಭಾರತದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ಯೋಧರಾಗಿ ಅಲ್ಲದೆ, ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಾನವರಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಈ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಯಶೋದೆ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ

“ಯಶೋದೆ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣ” ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಮತ್ತು ಮಗುವಿನ ಮಮತೆಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹೃದಯಸ್ಪರ್ಶಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಬಾಲಕೃಷ್ಣನ ತುಂಟತನ ಮತ್ತು ಯಶೋದೆಯ ಮಾತೃತ್ವದ ಪ್ರೀತಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿ ಮೂಡಿಬಂದಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಪ್ರೀತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಇಂದಿಗೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಲಿಥೋಗ್ರಾಫ್ ಪ್ರೆಸ್

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ರವಿ ವರ್ಮ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ ಲಿಥೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಪ್ರೆಸ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ.

೧೮೯೪ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮುದ್ರಣಾಲಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳ ಲಿಥೋಗ್ರಾಫ್ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಮೊದಲು ಮೂಲ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಾಜಮನೆತನದವರು ಅಥವಾ ಶ್ರೀಮಂತರು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಲಿಥೋಗ್ರಾಫ್ ತಂತ್ರದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರೂ ದೇವರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

ಈ ಮುದ್ರಣಾಲಯದ ಮೂಲಕ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಸರಸ್ವತಿ, ಕೃಷ್ಣ, ರಾಮ, ಶಿವ, ಪಾರ್ವತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ದೇವರು ಮತ್ತು ದೇವಿಯರ ಚಿತ್ರಗಳು ಭಾರತದೆಲ್ಲೆಡೆ ಹರಡಿದವು. ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಆರ್ಟ್, ದೇವರ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುದ್ರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಇದು ಕೇವಲ ಮುದ್ರಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲ; ಕಲೆಯನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಜೀವನದ ಭಾಗವಾಗಿಸಿದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀರಿದ ಪ್ರಭಾವ

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಕಲೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಅವರು ಭಾರತೀಯರ ದೃಶ್ಯಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದರು.

ಅವರ ನಂತರ ಬಂದ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಕಾರರು ಅವರ ವಾಸ್ತವಿಕ ಶೈಲಿ, ಬೆಳಕು–ನೆರಳಿನ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ವಿಷಯಗಳ ಚಿತ್ರಣದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾದರು. ಭಾರತೀಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಆರ್ಟ್, ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮುಖಪುಟಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳು, ನಾಟಕ ವೇದಿಕೆಗಳ ದೃಶ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಭಾರತೀಯ ಸಿನೆಮಾದ ಕಲಾ ನಿರ್ದೇಶನವೂ ಅವರ ಕಲೆಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಯಿತು.

ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ಕಾಣುವ ರೂಪಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಕಲೆಯಿಂದಲೇ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ದೃಶ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿ ಜನಮನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಗ್ರಗಣ್ಯರು.

ಅವರ ಕಲೆಯು ಭಾರತೀಯ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕಲಾತಂತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಚಿತ್ರಕಾರರಲ್ಲ; ಭಾರತೀಯ ಕಲೆಯ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಗಳು

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಕಲಾ ಪ್ರತಿಭೆ ಅವರು ಬದುಕಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಭಾರತವನ್ನು ಮೀರಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅವರು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ರಾಜಮನೆತನದ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳು, ಪೌರಾಣಿಕ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ನೈಜವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿದ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ದೇಶ-ವಿದೇಶದ ಕಲಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದವು. ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ ವಿದೇಶಿ ಕಲಾ ವಿಮರ್ಶಕರು ಭಾರತೀಯ ಕಲೆಯು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು.

1873ರಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಯೆನ್ನಾ ಆರ್ಟ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದದ್ದು ಅವರ ಕಲಾ ಜೀವನದ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಗೌರವವು ಅವರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ನಂತರ ಭಾರತದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ವಿಶೇಷ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು.

ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ರಾಜರು, ಮಹಾರಾಜರು ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಕಲೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಗೌರವದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಬೇಡಿಕೆಯ ಚಿತ್ರಕಾರರಾಗಿದ್ದರು.

1904ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅವರಿಗೆ “ಕೈಸರ್-ಇ-ಹಿಂದ್” (Kaiser-i-Hind Gold Medal) ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಿ ಸನ್ಮಾನಿಸಿತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ದೊರೆತ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಗೌರವಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಅವರ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಮುಂದೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು.

ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು, ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿದೇಶದ ಅನೇಕ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸಾವಿರಾರು ಕಲಾಭಿಮಾನಿಗಳು ಅವರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಕಲೆ ಕಾಲದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬದುಕಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.

ರಾಜಮನೆತನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಪಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಕೇರಳದ ಕಿಲಿಮನೂರು ರಾಜಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕಾರಣ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಅರಮನೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಈ ವಾತಾವರಣವು ಅವರ ಕಲಾ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು.

ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಹಾರಾಜರು ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಅರಮನೆಯ ಚಿತ್ರಕಾರರ ಬಳಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರು. ಈ ಬೆಂಬಲವೇ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಭದ್ರ ಬುನಾದಿಯಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರ ಅನೇಕ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ರಾಜಮರ್ಯಾದೆ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದರು.

ಕೇವಲ ತಿರುವಾಂಕೂರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಮೈಸೂರು, ಬರೋಡಾ, ಉದಯಪುರ, ಪುಣೆ, ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಇತರ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ರಾಜಮನೆತನಗಳೂ ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ಭಾವಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿಸಿಕೊಂಡವು. ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಗೌರವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನವೂ ರಾಜಮನೆತನದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅವರು ಭಾಗೀರ್ತಿ ಬಾಯಿ ತಂಪುರಟ್ಟಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ನಂತರ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳನ್ನು ತಿರುವಾಂಕೂರು ರಾಜಮನೆತನವು ದತ್ತು ಪಡೆದ ಪರಿಣಾಮ, ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ರಾಜವಂಶದೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಪ್ತ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿತು.

ಈ ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಬೆಂಬಲವು ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಭಾರತದೆಲ್ಲೆಡೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ಒದಗಿಸಿತು. ಇದೇ ಅನುಭವಗಳು ಅವರ ಕಲೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಿದವು.

ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ನಿಧನ

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರು ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಚಿತ್ರಕಲೆಯಿಂದ ದೂರವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿದ್ದರೂ ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಕಲೆಯ ಮೂಲಕ ಜನರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ತಮ್ಮ ಧ್ಯೇಯವನ್ನು ಅವರು ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು.

ಜೀವನದ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಧುಮೇಹ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಸಹೋದರ ಮತ್ತು ಆತ್ಮೀಯ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಿ. ರಾಜ ರಾಜ ವರ್ಮ ಅವರ ನಿಧನವು ಅವರಿಗೆ ಭಾರೀ ಆಘಾತವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಘಟನೆ ಅವರ ಮಾನಸಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು.

1906ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2ರಂದು, 58ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಕಿಲಿಮನೂರು ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದರು. ಅವರ ನಿಧನವು ಭಾರತೀಯ ಕಲಾಲೋಕಕ್ಕೆ ಅಪಾರ ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಕಲಾವಿದರು, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕರು ಮತ್ತು ರಾಜಮನೆತನದ ಸದಸ್ಯರು ಅವರಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.

ಅವರು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅಗಲಿದರೂ, ಅವರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ. ಅವರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಿತ್ರವೂ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಮೂಲ್ಯ ದಾಖಲೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಪರಂಪರೆ

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಕೇವಲ ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿಯೂ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ. ಅವರ ನಂತರ ಬಂದ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರು ಅವರ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಹೊಸ ದಾರಿಯು ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು.

ಅವರ ಲಿಥೋಗ್ರಾಫ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯದ ಮೂಲಕ ದೇವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿದವು. ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿ, ಸರಸ್ವತಿ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವತೆಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ರೂಪಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಕಲೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿವೆ.

ಭಾರತೀಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಆರ್ಟ್, ಧಾರ್ಮಿಕ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳು, ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮುಖಪುಟಗಳು, ರಂಗಭೂಮಿ, ಸಿನೆಮಾ ಕಲಾನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಮೇಲೂ ಅವರ ಪ್ರಭಾವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರಗಳ ಉಡುಪು, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಲೆಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.

ಇಂದಿಗೂ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು, ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಇದು ಅವರ ಪರಂಪರೆ ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ಕಲೆಗೆ ನೀಡಿದ ಶಾಶ್ವತ ಕೊಡುಗೆ

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಚಿತ್ರಕಲೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಕಲೆಯನ್ನು ರಾಜಮನೆತನಗಳ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಹೊರತಂದು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನೆಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಕಲೆಯು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸೇರಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪತ್ತಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.

ಭಾರತೀಯ ಪುರಾಣಗಳ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಅವರು ಮಾನವೀಯ ಭಾವನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದರು. ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೌರಾಣಿಕ ನಾಯಕರು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ರೂಪ ಪಡೆಯಲು ಅವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾದವು. ಭಾರತೀಯರ ದೃಶ್ಯಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೇ ಅವರು ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದರು.

ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಾಸ್ತವಿಕ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ತಂತ್ರವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮಹಾನ್ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಅವರ ಹೆಸರು ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಶೈಲಿಯು ಮುಂದಿನ ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಯಿತು.

ಇದಲ್ಲದೆ, ಲಿಥೋಗ್ರಾಫ್ ಮುದ್ರಣ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಲೆಯನ್ನು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಲುಪಿಸಿದ ಅವರ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯು ಭಾರತೀಯ ಮುದ್ರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಬರೆದಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಚಿತ್ರಕಾರರಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭಾರತೀಯ ದೃಶ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರೂಪಶಿಲ್ಪಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಮಾರೋಪ

ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮ ಅವರ ಜೀವನವು ಪ್ರತಿಭೆ, ಪರಿಶ್ರಮ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲಿನ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯ ಅದ್ಭುತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ಕೇವಲ ಸುಂದರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲ; ಭಾರತದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಮುಂದೆ ಗೌರವದಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಮಹಾನ್ ದೃಶ್ಯಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು.

ಅವರ ಕುಂಚದಿಂದ ಮೂಡಿಬಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಿತ್ರವೂ ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆ ಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪುರಾಣ, ಪ್ರೀತಿ, ತ್ಯಾಗ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಭಾವನೆಗಳ ಅಮೂಲ್ಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಳೆದರೂ ಜನಮನದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದೆ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ.

ಇಂದು ಭಾರತದ ಚಿತ್ರಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ರಾಜಾ ರವಿ ವರ್ಮರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸದೆ ಬರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಕಲೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಮೂಲವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅಮೂಲ್ಯ ನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವಕಲಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೂ ಅವರಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿವೆ.